Yumatiya u niyaru’ nu Pangcah, kanahatu awaayay kuni suritan tu cudad, nika iratu ku tatudung tu likec, u tumuk atu kalas nu niyaru’ atu misasataday nu selal, ku miterungay a militevuc, anini ira ku nipatinaku tu sapilitevuc.
阿美傳統部落，雖然沒有法律條文及法官、法庭，但早就有傳統自然的習慣條例，頭目、長老、年齡階級長等，就是有組織的審判團，而且具有裁判的效力，例舉下列案情的判決：
Mipatayay tu tamdaw, u tataakay a patelac awaay aca ku nipatalikul tu valucu’ a patayan ku mahiniyay a tamdaw, hakulungen a miadup, kilalikul han a mipatay.
殺人罪：惡行重大又無悔意者，犯人應處死，在獵場上出其不意射殺之。
Yu ira hen ku nipatalikul tu valucu’ a tamdaw, alawan tu umah, tipus, vavuy, rarapa, u epah. Anu caay paka patevuc, vahvahen papiliyasen tu niyaru’.
有悔意者，被告以田地、米糧、豬牛、酒等賠償之，或被軀逐出境。
Miduka tu tamdaway, palamal micuhcuhay, melawan hen anu mamaan ku pihaceng, u pihacengay patevuc tu umah, vavuy, rarapa, atu epah.
傷害罪、縱火罪：視傷害之輕重而定，重者以田地、豬牛、酒等賠償之，
U caayay ka pihaceng patevuc, palecapu i talu’an tu niyaru’ patata a pakaen.
輕者以豬牛、米糧、酒等賠償之，並在集會所舉行和解宴。
Mialaw mitakaway, misanu makuway, patelacay a tamdaw a panukasen tu kunialaan, a palecaden tu kuaca a panukas, a valvalen i aayaw nu alumanay, a alawan naca tu vavuy, atu pinaay yaca ku ayam anu caay paka tahekal a tastasen ku luma’ nira.
搶奪竊盜罪、侵佔罪：犯者除將原物歸還主人外，或以同等價值之物品代償，加以鞭打，並以豬、雞數隻賠償之，無力賠償者拆毀其房屋。
Militawal pacevaay, u nilitawalan u nipacevaan, papanukasen tu i tira tamdawan, a patevuc aca tu vavuy, atu pinaay a ayaman a papisipayaen tu pinaay a remiad.
詐欺背信罪：將詐欺背信所得贓物歸還原主人外，以豬、雞數隻罰之，並罰勞役數日。
Caay pitengil tu suwal nu matu’asay, papipatusuren i aayaw nu alumanay, liuten nu alumanay a micihi a mivalval pakanguduen.
不孝犯上罪：在大家眼前令其下跪，眾人環繞責罵或鞭打，使其難堪。
Milevu tu vavahi, tevucen tu rarapa atu vavuy, pakanguduen i alumanay, u pihacengan a patelac sutsutan tu cupel ku sarepet.
強姦罪：以牛豬、酒等遮差，嚴重者，用辣椒塗抹生殖器官。
Palikutay, anu caayay hen ka siramuday paparamud hantu nu luma’.
通姦罪：犯者，如係未婚男女不為罪，由雙方親族促其結婚，
Anu siramudaytu kelutan ku tangila a tatusa, valvalen nu matu’asay i aayaw nu alumanay.
如屬己婚男女或一方為己婚者，割姦夫、淫婦之耳，由長老在眾人之前鞭打。
Unu sera a likec, anu cima ku saayaway a misaumah patektek pavekeluh han ku liyut a pavana’, u niratu a tatudung, anu ira ku cinglaw palecapu han nu tumek ku alumanay a miterung.
土地法：過去的土地法是用習慣法則，誰先開墾做簡單的標記，如插竹子排放石頭，就是你的土地，如有糾紛由頭目召集族人，就可以裁定。
Mahiniyay a likec nu Pangcah nanu tu’as nu mita a paini, manay vangcal ku niyaru’nu mita.
以上就是傳統的自然法規，所以阿美部落很和平。