U Pangcah atu amis ku nipangangan nu mita i titaan tu, itiniyay i Kalingku u Pangcah saan, itiniyay i Taytu u amis saan.
阿美族自稱Pangcah或’Amis不過用法則因地而異,前者是花蓮(kalingku)地區阿美所用,而台東縣(pusung)內之阿美族卻普遍採用後者。
Itiniyay i amisay a Pangcah u timul saan tu sasepatay a Pangcah.
南勢阿美對其他四個族群,因他們居住於南方所以泛稱為timul。
U aru’ nu Pangcah, itini i laed nu Kalingku atu Taytu, midungdung tu satipanay a lutuk atu sawaliyay a lutuk.
阿美族傳統上主要分布於花蓮縣(kalingku)和台東縣(pusung)境內,中央山脈(kasatipan a lutuk)和海岸山脈(sawaliyan a lutuk)所構成之狹長縱谷平原,
Midungdung tu sararaya’ sanay a enar atu makasawaliay, milawit tangasa i Palidaw nu Pingtung.
海岸山脈(sawaliyan a lutuk)東麓以及屏東縣(pintung)境內之恆春。
Anu pakaynin i aru’ atu suwal atu lisin. Lima ku nikakilakilac:
依其居住地區與語言習俗之異同,劃分為五個區域:
Amisay a Pangcah, Namakayni i saamisan singciw nu Huppu, tangasa i satimulan nu Rinahem, Marangah hananay a tarawadaw.
南勢阿美族:北自新城鄉(sinsiya)境的北埔(hupu’)南止壽豐溪(marangah),包括今新城、吉安(yusinu)、壽豐及花蓮市(nabakuwan)。
Siwkulan a Pangcah, Namakayni i saamisan nu Malivuh a Marangah, tangasa i satimulan Silamitay, itini i tapiingan nu Siwkulan a tarawadaw ku aru’.
秀姑巒阿美族:北自花蓮溪(tarawadaw)支流壽豐溪(marangah),南到富里(silamitay)因這一帶阿美族因居住於秀姑巒溪(siwkulan)沿岸及支流,
Manay Siwkulan a Pangcah han ku nipangangan.
故稱秀姑巒阿美。
Sawaliyay a Pangcah, Namakayni i saamisan a Vakung, mitatimul tangasa i Cipung nu Taytu, midungdugn tu sawaliyan a liyal, manay sawaliyay a Pangcah han ku nipangangan.
海岸阿美族:北從豐濱(bakung),南迄知本溪(cipung),因居海岸山脈(sawaliyan a lutuk)東側沿海一帶故稱海岸阿美。
Valangaw a Pangcah, Namakayni i saamisan nu Singku, mitatimul tangasa i Cipung nu Taytu, itini i liyut nu Valangaw, manay u Valangaw a Pangcah han ku nipangangan.
馬蘭阿美族:北自成功(singku),南迄知本(cipung),即今成功鎮(singku)、太麻里鄉(taymali)之一部份、東河鄉(babukud)及台東巿(pusung),因居住於台東馬蘭附近一帶地區,故稱馬蘭阿美。
Palidaw a Pangcah, i Vanaw, i Palayapay, i Tidatiday, i Taymali atu Palidaw.
恆春阿美族:分布於池上鄉(banaw)、鹿野鄉(palayapay)及關山鎮(tidatidang)、太麻里鄉(taymali)、恆春(palidaw)一帶,
Naitiraay i Palidaw ku aru’, manay u Palidaw han ku nipangangan.
因曾居住於恆春地區,故稱為恆春阿美。
I tukayay a Pangcah, namakayni i 60 a mihcaan, masarumatu ku saka’urip nu Taywan. Manay aluman ku miliyasay i niyaru’ nu kapah.
大都會,自六〇年代,台灣社會經濟結構改變,年青的族人為謀職工作,
Tayra i tukay a mikilim tu saka’urip, manay i tukayay a Pangcah han ku nipangangan.
離鄉到大都會,形成大都會的阿美族。
U kapahay a wayway nu pangcah, U demak tu serangawan atu lisin, u niyaru’ku tapang;
阿美族優良的共同習性,文化祭儀活動以部落為中心;
Pamata sivalucu’ tu ngangasawan, misa kanguduwan tu matu’asay;
重視家族及部落倫理;
Mapapadang i niyaru’, anu ira ku ma:an aca mapapavatis.
在部落互助合作有福同享。