U Payniyaru’ nu pangcah i matiya, u ina haw ku miterungay, mikadavu ku vavainay i vavahiyan a luma’.
阿美族的原始社會，是以女人為主的母系社會，男子授室入贅女家，
U lusay nu luma’ u vavahi ku sitatudungay, u demak nu niyaru’ u vavinay ku sitatudungay. Masa pinang ku nikakilac, makumud ku ni saluma’ nu Pangcah, caay ka rariwasak.
家裡由女子繼承，部落公務均由男子負責，其社會責任分際至為明顯。阿美族成群而居，
Palumaan ku liyut tu icep, apalu, kamaya, kuwawi, u way...maki vana’ nu Pangcah a niyaru’.
房舍叢聚井然有序，喜愛種植檳榔、麵包樹、毛杮、土龍眼、黃藤……等，形成阿美族部落特色。
U payniyaniyaru’ nu Pangcah miterung tu salangawan a demak, kilemel a mavalud ku valucu’, u saka masaniyaru’ ira ku sepat a liyad.
阿美族社會自成一個部落，文化活動以部落最基本的條件：
A iraku masapinangay a sera nanu tu’as a paniyaru’. Nawnu alumanay a ngangasawan ku nika lecapu a masa niyaru’.
有固定的傳統生活領域範圍。部落是由多數的民族組成的。
Ira ku tumuk atu selal nu niyaru’. Ira ku nanu tu’as a lisin caay hen ka putun.
有部落頭目及年齡階級。有傳統的祭儀活動，而且確實在執行者。
U niket nu i sapikuwan, ira ku nipatireng tu tumuk nu niyaru’, mami ririd tu niyaru’.
政治制度：部落推舉有領導能力的部落頭目有最高的領導權。
Ira ku lecapu miluvang, u kalas nu niyaru’ atu misa tataday nu selal, anu ira ku tata’akay a demak nu niyaru’ u heni ku paketunay a miluvang.
部落會議：由部落耆老及各年齡階級的級長所組成，重要的決策，須經部落會決議。
U niket nu niyaru’, ira nikasaselal mikuwan ku kaka a selal tu sava a selal, u sava a selal malecapu a midemak tu demak nu niyaru’.
社會制度：有完整的年齡階級，上層階級督導下層階級下層階級服從上層階級，共同推動部落事物。
U niket tu saka’urip a demak, u nu kakumudan, kumud han a midemak, u nu tireng a demak mapapaliw a mapapadang, anu ira ku nikaalaan mapapavatis.
經濟制度：共有財產由部落族人共同營造，私人的生產工作彼此可以用換工的方式，其他的捕獲產品互相分享。
U selangawan tu lisin, u mihmihecaan iraku lisin nu tu’as, miaray haw tu pauripay, misa kanguduwan haw tu matu’asay, sakay tini i wawawawa, caay haw pipaneng tu dadadudu u lamal. Misakapah a micawal tu nu aniniyay a niyaru’.
歲時祭儀文化：每年都有固定的祭儀文化活動，活動內容主題，不外乎敬拜造物之神，敬老尊賢，為後代子孫薪火相傳。台灣經濟結構改變之後，原始的部落社會也轉變，
u kapah nu niyaru’, iratu ku nisimsim tu niyaru’ nu tireng, patalumaen haw anu milisin, mikuyvung, mi’usiwkacu palecapu a misa ngangasawan kiya iratu ku kavalud nu valucu’.
年輕人為謀求生計，多人離鄉背井到大都會工作他們也心懷家鄉，邀請於豐年祭，清明節、農曆過年時回鄉趁時舉辦家族宗親會，凝聚大家的感情。