U niyaru’ nu pangcah i matiya, awaay hen ku kanatal u masimsimay i valucu’u niyaru‘ a cacay, ira hew ku niket nu niyaru’.
原始的阿美族部落，意識中只有部落的存在，並沒有所謂的國家。
Matiniyay u tumuk nu niyaru’, u selal nu vavainayan, u kumung nu matu’asay... nanu mahiniyay a niket haw ku sapa ’urip tu niyaru’.
他們有嚴密的社會組織，如頭目制度，年齡階級，長老顧問團，......等。他們是靠這些制度，來維持部落的生存。
U niket nu selal, u sapidemak haw tu demak nu niyaru’, u suvuc tu vavainay a wawa. anu katangasaan tu ku 15~16 a mihecaan, ira haw kuni pilaylay a pasuvana’ tu saka’urip. anu matavesiw tu ku nipaniket, pacumuden tu i valuhay a selal, panganganan tu ngangan nu selal.
年齡階級制度，是阿美族部落的動力，凡部落男性約年滿15〜16歲，經過一個階段，接受嚴格的教育訓練，而且考驗合格後，一律編入為新的年齡階級，並冠以終身的階級名稱。
U selal nu pangcah, ira haw ku tadamaanay a nipaini, u kaka a selalan, a mikuwan tu sava a selal, u sava a selalan, a mitengil haw tu suwal nu kaka a selal, ira a maemin ku nipatudung tu dademaken, na mahaen ku rikec nu selal nu niyaru’ nu pangcah. manay caay ka rawraw ku niyaru’ nu pangcah.
阿美族以年齡階級特性是：上一層階級管理下一層階級，下一層階級服從上層階級，各階級肩付有不同的工作任務。因此至今阿美族部落，非常有秩序不會亂，加入新的年齡階級，
Yu micumud ku selal nu niyaru’, ira haw kuni parengreng i aayaw nu lalikid. palecapuen i talu’an nu niyaru’. palingaden nu tumuk, pasayra i sawaliyan ku vekac a tangasa i sasidapan nu liyal, a mikiayaw tu sadak nu cidal. paini haw tu valuhay a ’urip nu niyaru’, masa kapah tu kaku sananay a paini.
有一個重要的儀式，即越野體能賽跑，豊年祭之前，在部落聚會所集合，頭目下令奔向東方日出的海邊，須在日出之前到達，象徵旭日東昇，你將是部落的新生命，正式宣布你己成年了。